Uygulamada, Fahri Trafik Müfettişleri tarafından yalnızca tespite dayalı olarak ceza tanzimi cihetine gidildiği görüldüğünden bu çalışmamızda bahsi geçen durumun hukuki karşılığını irdeleyeceğiz.
Fahri Trafik Müfettişleri kamu görevlisi olmadıklarından düzenledikleri tutanaklar da resmi belge mahiyetinde değildir. Bu sebeple tutanakta isnat edilen trafik suçunun gerçekten işlenmiş olup olmadığının tespit edilmesi gerekecektir. Bu nedenle muterizlerin itirazlarında söz konusu kabahati işlemediğini iddia etmeleri durumunda söz konusu kabahat fiilinin ispata yönelik hiçbir delil veya fotoğraf olmadan yalnızca kamu görevlisi olmayan fahri trafik müfettişince düzenlenen tutanağın esas alınması ispat için yeterli olmayacaktır. Fahri Trafik Müfettişliği Görev ve Çalışma Yönetmeliği doğrultusunda müfettişlerin sürücülerle muhatap olamayacağı, belge veya evrak kontrolü yapamayacakları dikkate alındığında kabahatin işlendiğinin fotoğraf veya görüntü kaydı gibi başkaca bir delil ile ispatı gerekecektir. Her ne kadar müfettişlerin kimliklerini gizli tutmak için fotoğraf veya görüntü kaydı alamadıkları, böyle bir yükümlülükleri olmadığı düşünülecekse de bu durum kabahatin ispati yükümlülüğünü ortadan kaldıracak bir durum olmadığı gibi fotoğraf ve kamera kaydı müfettişlerin kimliğini de ortaya çıkarabilecek bir durum değildir.
Bu bağlamda da muterizlerin keşide edilen cezaya ilişkin herhangi bir görüntü de sunulmamış, bahsi geçen cezanın neye dayanılarak keşide edildiğine yönelik hiçbir delil ileri sürülememiş olduğu durumlarda somut olayın koşullarına göre cezanın hukuka aykırı olduğu açık olup kaldırılması gerekebilecektir.
Nitekim Niğde Sulh Ceza Hâkimliğinin 20/05/2020 tarihli, 2020/1037 değişik iş sayılı kararında duruma yönelik olarak “….dosya içerisinde de, fahri trafik müfettişince tanzim olunan tespit tutanağı dışında başkaca delilin bulunmadığı, bahse konu delilin ise fotoğraf, kamera kaydı vb. nitelikte objektif herhangi bir veriyle desteklenmemesi hasebiyle, muterizin üzerine atılı kabahati işlediğini ortaya koyabilecek mahiyette olmadığı…” gerekçesiyle başvurunun kabulü ile idari para cezasının kaldırılmasına karar verilmiştir.
Yine İzmir Sulh Ceza Hakimliği’nin 21.11.2018 tarihli, 2018/5447 değişik iş sayılı kararında da duruma yönelik olarak “…kamu çalışanının trafik ceza işlemlerinde fotoğraf, video kaydı veya tanık anlatımı gibi çeşitli ispat araçlarını kullanmasına… ödevli olmasına karşın…” şeklindeki gerekçe ile idari kararın herhangi bir delile dayandırılmadığı olayda mahkemece “…itiraza konu Fahri trafik müfettişi trafik kural ihlali tespit tutanağına dayanılarak düzenlenen idari yaptırım kararının kaldırılmasına…” karar verilmiştir (Benzer yönde bkz: Ankara 2. Sulh Ceza Hakimliği’nin 28.12.2022 tarihli, 2022/15516 değişik iş numaralı kararı, Samsun 1. Sulh Ceza Hakimliği’nin 13.11.2020 tarihli, 2020/3856 değişik iş numaralı kararı, Samsun 1. Sulh Ceza Hakimliği’nin 13.11.2020 tarihli, 2020/3856 değişik iş numaralı kararı, Muğla 1. Sulh Ceza Hakimliği’nin 13.08.2020 tarihli, 2020/1495 değişik iş sayılı kararı).
